New York – Maarso 21, 2024 – Dhagaystayaasha talefishinnada caalamka ee la socda warbixinada cimilada maxaliga ah ee maanta, waxa ay ku jiraan wax lala yaabo marka la eego saadaasha gaarka ah ee sanadka 2050-ka. Khubaradan da’da yar ee TV-ga ayaa ku biiray barnaamijka horumarinta Qaramada Midoobay (UNDP) ololaha cusub ee carruurta cimilada oo la sameeya iyadoo lala kaashanayo ururka saadaasha hawada adduunka (WMO) iyo kanaalka cimilada. Ololahan oo ay taageerayaan shaqsiyaad caan ah iyo safiirrada UNDP ee wanaagga jecel oo ay ka mid yihiin; jilaaga Malaysiyaanka ah ee ku guuleystay Oscar-ka, Michelle Yeoh, jilaaga Maraykan ah ee Connie Britton iyo aktarka Danishka ah ee Nikolaj Coster-Waldau, ololahan ayaa qayb ka ah dadaalka ay UNDP ugu jirto sidii kor loogu qaadi lahaa wacyiga la xiriira saameynta isbedelka cimilada iyo in dadka caalamka ku nool lagu baraarujiyo si ay u qaadaan tallaabo macno leh oo ku aaddan cimilada jiilka mustaqbalka.
Daawo saadaasha 2050 ee ay bixiyeen Cimilada Cimilada:
Qaybtan waxay daawadayaasha uga digaysaa in heerkulka sare u sii kacaya uu keeni doono wax badan oo ka mid yihiin; saameynta isbedelka cimilo ee dadka iyo dhaqaalaha adduunka. Kuwaas waxaa ka mid ah saameynta la saadaaliyay ee 94% ee carruurta adduunka ay wajihi karayaan khataro, sugnaanta cuntada iyo kor u kaca lacaga canshuurta adduunka oo dhan oo ah trillion US Dollar.
“Wax walba waa waa la filan karaa. Waxaa ka mid ah in iskuulladu xirmaan sababtoo ah kuleylka oo kordha. Dabka ka kaca dhulka keynta leh ayaa gubaya dhammaan magaalooyinka, daadadkuna waxay meel walba dhigayaan qoyaan daran,” ayuu ku dhawaaqay mid ka mid ah soo-bandhigayaasha da’da yar.
Saadaasha waxa ay ku dhammaatay codsi xooggan oo ka yimid carruurta: “Ma ahan kaliya warbixinta cimilada annaga. Waa mustaqbalkeena.” Daawadeyaasha waxaa lagu dhiirrigelinayaa inay saxiixaan ballan-qaad ay ku sameynayaan go’aamo maaliyadeed oo la jaan-qaadaya waaritaanka iyo inay naftooda ku baraan xalalka cimilada iyo ficilka cimilada adduunka. Taxanaha cusub ee UNDP ee Taxanaha muuqaallada ah ee waxqabadka cimilada ayaa waxaa ka sheekeeyay Nikolaj Coster-Waldau, kaas oo dhammaystiraya ololaha, waxa uu iftiiminayaa qaar ka mid ah xalalka la taaban karo ee hadda ka hor dhacaya.
“Carruurta cimiladu waxa ay baahinayaan cod xoog leh si ay noogu baraarujiyaan mustaqbalka dhabta noqon doona haddii aynaan maanta qaadin tallaabo cimilo oo macno leh,” ayuu yiri Achim Steiner, Maamulaha UNDP. “Cilmi-la’aanta sii socota ee isbeddelka cimiladu waxa ay u horseedi doontaa jiilka mustaqbalka inay gaaraan meel aad khatar u ah. Waxa kaliya oo aan aan arrintan kaga hortegi karno waa in aan hadda ku socono xawaare sare. Taas waxaa ku jira xoojinta dhaqaalaheena iyo horumarinta helitaanka tamar nadiif ah oo aan dhammaanteen wadaagi karno.”
Ololaha cimilada cimilada waa qayb ka mid ah dadaalka UNDP ee lagu dhiirri-gelinayo wadahadalka dadweynaha iyo abaabulidda ficil ku saabsan isbeddelka cimilada oo loo maro wada-xaajoodka cimilada ee COP30 ee lagu qaban doono Brazil 2025. Fursad muhiim ah oo lagu gaarsiinayo aduunka dariiq la jaan qaadaya xaddidida heerkulka caalamiga ah ee kor u kaca illaa 1.5 darajo, iyadoo waddamadu soo gudbiyaan wareeg cusub oo ficil cimileed ah iyo yoolal ay qorsheynayaan inay qaadaan. Waxaana loo yaqaan qorshayaashan; ‘Qaaraan Qaran oo go’aaminaya’ (NDCs) – kaasoo udub dhexaadka u ah dagaalka caalamiga ah ee ka dhanka ah isbeddelka cimilada.
